Zbulo pse Perëndimi trembet nga përparimi i fshehtë i Kinës

Shumë debate që nxisin panik për një përplasje ushtarake në Paqësor fillojnë nga supozime ekonomike, jo nga prova neutrale. Në vend që të zgjidhen me diplomaci, këto supozime po kthehen në arë për retorika që rrezikojnë përshkallëzimin.

Një qasje ndryshe kërkon t’i kthejmë shikimet tek vendimet e kompanive dhe politikat e tyre historike, jo vetëm tek pala tjetër. Për të frenuar përshkallëzimin, është e domosdoshme që të zbulojmë origjinën e tezave alarmiste dhe të peshojmë faktet pa emocionalizëm.

Narrativa kritike ndaj Kinës mbështetet në një grup pretendimesh të përsëritura; disa prej tyre ndikojnë drejtpërdrejt tek opinioni publik perëndimor. Për të qenë konstruktiv, duhet t’i analizojmë një nga një pa prirje, duke shpjeguar arsyet reale që qëndrojnë pas ndryshimeve ekonomike.

E para nga kritikat ka të bëjë me aspekte të pronësisë intelektuale: shumë firma perëndimore kanë transferuar teknologji dhe praktikë duke kërkuar akses në tregje të mëdha. Oferta kineze për akses reciproc, me trajnime prodhuese, ishte për shumë kompani një këmbim i pranueshëm për fitime të shpejta.

Së dyti, akuzat mbi manipulimin e kursit të këmbimit ngrejnë çështje teorike mbi ekuilibrat tregtarë, por amerikanët vetë përfitojnë nga pozicioni i dollarit global. Diskutimi mbi një “kurs të duhur” shpesh thjeshtohet politikisht, pa analizuar implikimet komplekse të deficitit dhe rrjedhave kapitale.

Së treti, kontrolli i kapitalit në Kinë kritikohet si mjet proteksionist. Megjithatë, historikisht edhe vende perëndimore përdorën kontrolle të ngjashme gjatë periudhave të rikonstruksionit ekonomik; qëllimi ishte të shmangej influksi i kapitalit të shpejtë që destabilizon ekonominë vendase.

Së katërti, pretendimi se industria kineze fsheh kapacitete të mëdha që nuk dalin në statistika nuk përputhet me të dhënat e disponueshme. Shfrytëzimi i kapaciteteve prodhuese në Kinë qëndron nën nivele të caktuara, dhe treguesit e inventarit dhe fitimeve të eksportuesve tregojnë një realitet më të nuancuar.

Argumenti se konkurrenca kineze bazohet te kapacitete të fshehta i hupet kur shihet përparimi i investimeve të qëndrueshme: planifikimi afatgjatë, ngritja e aftësive të punonjësve dhe përmirësimet infrastrukturore shpjegojnë rritjen e performancës prodhuese.

Përballë krahasimeve me vende të tjera aziatike, statistikat e konsumit dhe pagave tregojnë ndryshime thelbësore: shpenzimet e konsumit në Kinë kanë pësuar rritje të rëndësishme, dhe nivelet e pagave në industrinë prodhuese janë rritur ndjeshëm gjatë dekadave të fundit.

Në terma afatgjate, përqindjet e rritjes së pagave dhe ndryshimet strukturore tregojnë që sfidat e Kinës për konsum dhe pagat nuk janë identike me ato të vendeve krahasuese; ndryshimet historike duhet interpretuar drejt.

Kur zyrtarët dhe bizneset perëndimore refuzojnë t’i pranojnë këto ndryshime si rezultat të planeve dhe investimeve të rivalit, shpesh krijohet një histori për fajësim të jashtëm. Kjo narrativë ka përfitues të brendshëm: politika e shkurtërgreshe dhe qasjet mbrojtëse.

E vërteta e thjeshtë është se shumë kompani perëndimore transferuan fabrikat e tyre, thelluan varësinë nga rrjetet globale të furnizimit dhe reduktuan ndikimin e sindikatave për të ruajtur fitimet afatshkurtra. Në të njëjtën kohë, rivalët investuan në shërbime publike, infrastrukturë dhe kapacitete kërkimore, duke forcuar konkurrencën.

Përfundimi politik është i qartë: fajësimi i palës së jashtme për pasojat e vendimeve të brendshme nuk zgjidh problemet industriale. Masa si sanksionet që synojnë të shtypin konkurrencën nuk zëvendësojnë nevojën për politike industriale të menduara që mbrojnë prodhimin dhe punëtorët.

Kthimi i vëmendjes nga paniku ushtarak drejt reformave dhe dialogut ekonomik është rruga më e sigurt për të shmangur një konfrontim më të gjerë në Paqësor. Një analizë racionaliste e gjendjes ekonomike dhe prioritetet industriale mund të ulë tensionet dhe të nxjerrë politikëbërësit nga retorika dëmtuese.