Trashëgimi

Pse Gjermania po rikthen thesaret e fshehura të periudhës koloniale?

Qeveria gjermane ka njoftuar krijimin e një strukture të re publike që do të marrë përsipër rikthimin e veprave artistike, sendeve kulturore dhe mbetjeve njerëzore të nxjerra gjatë epokës koloniale. Në organin koordinues do të marrin pjesë përfaqësues nga niveli federal, të 16 landet dhe autoritetet lokale; qëllimi është të përmirësohet transparenca dhe të forcohet puna me partnerë jashtë vendit. Sipas qeverisë, ky hap mbështetet në proceset e nisura që nga viti 2019 për të kthyer objektet që u

Apr 3, 2026

Zbuloni shifrën tronditëse të rritjes së vendimeve për trashëgiminë

Rritja e vendimeve për objektet e trashëgimisë po shndërrohet në forcë ekonomike, me ndikim të drejtpërdrejtë në investime dhe punësim. Një krahasim i fundit tregon se brenda tre viteve të fundit numri i vendimeve është rritur nga 111 në 153, një shtesë prej rreth 38 për qind. Ndër periudhat vjetore, krahasimi 2024–2025 tregon një kalim nga 567 në 668 vendime, ekuivalent me +17.8%. Krahasimi midis 2018 dhe 2025 tregon një rritje nga 529 në 668 vendime, rreth 26.3% më shumë. Në një periudhë më të

Apr 3, 2026

Arte & Media

Çfarë po ndodh tani në galerinë e fshehur të Derviçanit?

Bashkia Dropull synon ta shndërrojë galerinë e Derviçanit në një qendër kulturore të qëndrueshme, që tërheq vizitorë të huaj. Hapja ndodhi para disa muajsh, dhe galeria ka nisur tërheqjen e njerëzve nga rrethi dhe qytete të tjera. Vizitorët tregojnë interes për ekspozitat dhe peizazhet që shfaqen në punime, duke u rikthyer shpesh. Pjesën më të madhe të punimeve e kanë dhuruar artistë vendas e të huaj, me stile të ndryshme. Ekspozitat theksojnë peizazhe lokale dhe u shërbejnë vizitorëve si dritar

Apr 2, 2026

Analiza

Çfarë fsheh një shprehje e vjetër që ndezi një furtunë?

Fjalët e vjetra shpesh mbajnë kujtime të hollësishme të një kohe tjetër; një fjalim i ruajtur dhe muzika e rrugëve flasin për mënyra të jetuara që nuk janë vetëm fraza të thata. Kjo kujtesë kolektive ka peshë kur bëhet fjalë për mënyrën se si interpretojmë terma të shkuar. Në një intervistë televizive në vitin 2023 u referova një fjalimi të Fan Nolit, të regjistruar jashtë vendit, ku ai përmendte me mall muzikën e rrugës në kryeqytet. Përshkrimi im ishte një përpjekje të riktheja atë ndjenjë nos

Apr 2, 2026

Arkiva

Arkivat lëvizin papritur — çfarë do të ndryshojë nga ky transferim?

Drejtoria e Përgjithshme e Arkivave iu vendos nën Ministrinë e Turizmit, Kulturës dhe Sportit pas vendimit të fundit. Më parë, kjo drejtori ishte nën kompetencën e Zyrës së Kryeministrit. Për vitin 2026, buxheti i parashikuar për arkivat do të zbatohet nga struktura aktuale buxhetore derisa të përfundojë rishikimi ligjor. Rregullat e ligjit parashohin që ndryshimet e miratuara të hyjnë në fuqi 15 ditë pas publikimit në fletoren zyrtare. Gjatë kësaj periudhe, zbatimi i fondeve dhe procedurat admi

Apr 2, 2026

Arte & Media

Sekreti pas penelatave: çfarë e mban artisten aktive pas dekadash?

Si pedagoge e pikturës, Liljana Çefa formoi breza artistësh të njohur në Shkodër; edhe në moshë të shtyrë ajo vazhdon të punojë me penelatë, si mësuese për shumë vite. Një nga krijimet e saj më të njohura, 'Në prag të lirisë', daton në vitin 1981 dhe ndodhet në koleksionin e Galerisë së Arteve. Tabloja është realizuar me teknikën e vajit mbi kanavacë. Kompozimi kap çastin para çlirimit: ndërsa burrat ishin nisur për luftë, fëmijët shfaqen duke pritur lirinë përmes librit dhe dijes. Lindur në 194

Apr 1, 2026

Pse Bylisi dhe Klosi do të transformohen për t'ju befasuar?

Synim i ri: Parku Arkeologjik i Bylisit dhe ai i Klosit do të rimendohet për vizitorët, duke bashkuar trashëgiminë historike me oferta edukative dhe atraksione turistike. Leja e Zhvillimit u miratua në mbledhjen e fundit të Këshillit Kombëtar të Territorit dhe Ujit, një hap formal që hap rrugën për investimet e parashikuara. Ministria po përgatit edhe aktet nënligjore për menaxhimin dhe administrimin e projektit. Projekti, me mbështetje financiare nga Bashkimi Evropian dhe qeveria italiane, përf

Apr 1, 2026

A po na rrëmben dikush historinë? E vërteta që trondit

Shoqëria jonë po humbet kontrollin mbi kujtesën historike; boshllëqet institucionale lehtësojnë që të tjerët të përcaktojnë këndvështrimin për figurat e së kaluarës dhe kështu rrëzohet mundësia për t’i ruajtur ato si pjesë të trashëgimisë tonë kombëtare. Ngjarja e fundit në Uashington, ku kreu i shtetit amerikan pati vështirësi në shqiptim dhe një përfaqësues i Kishës Ortodokse Amerikane u shfaq pranë tij gjatë ceremonive për Ditën e Pavarësisë së Greqisë, nxori në pah sesi momentet publike ripë

Mar 31, 2026

Çfarë lidh brezat e mëdhenj të skenës shqiptare?

Brezi i aktorëve shqiptarë ka ndërtuar një vijë të pandërprerë marrëdhëniesh që kanë formuar kujtesën kolektive të publikut; lidhjet familjare dhe artistike janë pjesë e asaj trashëgimie që vazhdon të ndikojë në mënyrën se si i shohim sot filmin dhe teatrin. Në kohën e ekranit bardh e zi, kur sinjalet vonoheshin dhe televizori ishte një ngjarje familjare, emërtimet e kinostudios dhe emrat e pajisjeve elektrike hynin në jetën e përditshme: Kinostudio Shqipëria e Re, transmetimet e një televizioni

Mar 31, 2026

Pse një ëmbëlsirë e Elbasanit mori status që habit të gjithë?

Një proces i përgatitjes së një ëmbëlsire lokale u njoh si pjesë e trashëgimisë jomateriale kulturore. Kjo përgatitje simbolizon një copë të identitetit kulinar, e lidhur fort me kremtimin e Ditës së Verës dhe me origjinën e tij në trevën e Elbasanit, ku tradita ka rrënjë të thella. Në Elbasan, përbërja dhe rituali i përgatitjes ndiqen vetëm gjatë kësaj feste; përgatitja në shoqëri dhe shpërndarja e ëmbëlsirave janë pjesë e përkujtimit komunitar. Formula e vjetër përdor gjalpë, sheqer, vezë dhe

Mar 31, 2026

Çfarë e shtyn kuzhinierin 31-vjeçar t'i lërë tenxheret për grep?

Një kuzhinier 31-vjeçar nga Lezha po shndërron pasionin për grep dhe tezgjah në një biznes të mundshëm. Në punëtorinë e tij të vogël ka ngjyra, penj, grep dhe një tezgjah të vjetër. Anton Tate po punon me teknikën e thurjes dhe me tezgjah, duke sfiduar stereotipet gjinore përmes modeleve të ndryshme. Ai është kuzhinier me profesion, por këtë aktivitet e nisi rreth një viti më parë dhe synon ta zhvillojë ekonomikisht. Mbi të gjitha, në punë e mbështet mjeshtrja e artizanatit Tereze Gega nga Lezha

Mar 30, 2026

Arte & Media

Fëmijët 'rindërtojnë' sekretin e godinës historike me piktura të habitshme

Një ndërtesë historike që dikur shërbente për filma u shndërrua në një atelie të gjallë ku fëmijët shpalosën imagjinatën e tyre përmes pikturave mbi hapësirën. Fotografitë e momentit u publikuan nga organizatorët dhe tregojnë veprat e vogëlushëve të ekspozuara në telajo, secila me një vizion personal të godinës. Me laps, furçë dhe hije, ata ripërcaktuan pamjen e një simboli të kinemasë kombëtare, duke i dhënë rëndësi emocioneve dhe kujtesës kolektive, jo vetëm formës së jashtme. Qëllimi i inicia

Mar 30, 2026