Shqipëria afër BE-së: Një lajm që trondit kundërshtarët?

Procesi i afrim‑anëtarësimit u vu në qendër të fjalimit, me theks te përparimi që sipas folësit e çon vendin drejt një periudhe pa kthim pas në rrugën drejt Bashkimit Europian. U përshkrua faza aktuale si intensive dhe vendimtare, ku prioritetet janë konsolidimi i reformave dhe krijimi i kushteve për të përmbushur kriteret e anëtarësimit.

Për të shpjeguar arritjet e fundit u listuan hapa të mëdhenj të ndërmarra nga institucione shtetërore: qindra detyra u adresuan, me fokus të veçantë në kapitujt themelorë të negociatave. Folësi vuri në dukje se veçanërisht punët në kapitujt për drejtësinë dhe të drejtat themelore kanë qenë kyçe për këtë përparim.

Metodologjia e re e zgjerimit, e njohur si IBAR, u përshkrua si një mjet që sanksionon cilësinë e ndryshimeve dhe e bën mbylljen e kapitujve më të besueshme. Në fjalimin u nënvizua se ky mekanizëm kontrollon që rezultatet të jenë të qëndrueshme dhe të verifikueshme para se të jepen vlerësime për hapje ose mbyllje kapitujsh.

U theksua se rruga drejt BE‑s bazohet në meritë dhe se përpjekjet nuk janë margjinalisht partiake: përgjegjësia për të përmbushur kushtet është e përbashkët për të gjithë. Si shembuj u përmendën përmirësime të sistemeve të drejtësisë, reforma në administratën publike dhe hapa drejt garantimit të të drejtave elementare.

Në vijim u diskutuan prioritetet praktike: nevojitet përfundimi i reformave zgjedhore dhe organizimi i zgjedhjeve lokale sipas standardeve ndërkombëtare në vitin 2027, dhe përgatitja për zgjedhjet parlamentare të vitit 2029. Kjo axhendë u paraqit si një plan i qartë për të siguruar legjitimitetin dhe besueshmërinë e proceseve zgjedhore.

Fokusi iu kthye edhe nevojës për dialog politik. U bë thirrje që palët të ulen të diskutojnë integrimin dhe paketën e ndryshimeve zgjedhore në mënyrë të hapur dhe konstruktive, me qëllim që të mos mbeten hapësira të pabiseduara para afateve të përcaktuara.

Një tjetër pjesë e fjalimit i kushtohej përkujtimit të datës 2 prill dhe momentit solemn që shënonte 35 vjet nga ngjarjet tragjike të atij periudhe. U përmendën emrat e katër personave që u mbyllën në kujtesë kombëtare: Arben Broci, Bujar Bishanaku, Nazmi Kryeziu dhe Besnik Ceka, dhe u kërkua që t’u bëhej nderi i duhur me një moment heshtjeje.

Ndërsa kërkohej respekti për të përmendurit, u shpreh shqetësim për reagimin e disa pjesëmarrësve në sallë që, sipas folësit, penguan solemnitetin. Ky faktor u paraqit si simptomë e problemeve të brendshme të forcave kundërshtare dhe si mungesë e një norme minimale respekti ndaj viktimave të historisë së re.

Konteksti historik u rikthye në diskutim me referencë te zgjedhjet e para pluraliste të 31 marsit 1991, duke nxjerrë në pah tjetër një arsye pse reforma zgjedhore duhet të përfundojë: për të ruajtur trashëgiminë e atij momenti dhe për t’i dhënë qytetarëve procedura besueshme dhe të standardizuara.

Në lidhje me zbatimin praktik u ritheksoi nevoja për t’u përmbushur rekomandimet ndërkombëtare për proceset zgjedhore dhe për të siguruar që çdo hap i ardhshëm t’i përgjigjet kërkesave të standardeve që kërkojnë transparencë dhe llogaridhënie. Synimi ishte që, para vitit 2027, të jenë zhdukur të gjitha mangësitë kritike.

Përsa i përket peizazhit rajonal dhe politikës së zgjerimit, u tha se rrethanat gjeopolitike kanë rrisur rëndësinë e pranimit të vendeve që tregojnë përparim real. Shqipëria, sipas vlerësimit të folësit, paraqet një përparim të dukshëm në krahasim me shumë vende të rajonit, dhe kjo i hap dritaret e mundësive në procesin e pranimit.

Në përmbyllje u bë apel që raporti për ecurinë të vihet sa më parë në dispozicion të parlamentit, në mënyrë që debati të zhvillohet brenda mekanizmave ligjorë dhe rregulloreve të institucionit. U pranuan vonesa për shkak të angazhimeve jashtë vendit, por u riafirmua urgjenca për të avancuar me transparencë dhe përgjegjësi ndaj publikut.