Emërimi i kontestuar që rrezikon vendimet penale — çfarë po ndodh?

A është e mundur që një gabim formal në një emërim të sfidojë ligjin dhe të anullojë veprime penale të rëndësishme?
Sot në seancë, Gjykata Administrative po shqyrton kërkesën e kryebashkiakut të Tiranës, Erion Veliaj, për të vlerësuar ligjshmërinë e emërimit të Ols Dado si prokuror.
Avokatët e Veliajt bëjnë me dije se klienti do të jetë prezent në sallë gjatë shqyrtimit, duke dhënë peshë personale pranisë së tij në proces.
Kërkesa juridike synon të konstatohet pavlefshmëria absolute e një dekreti të vitit 2008, firmosur atëbotë nga presidenti Bamir Topi.
Argumenti themelor i padisë është se personi i emëruar nuk i përmbushte kushtet formale për detyrën e prokurorit, pasi nuk kishte përfunduar shkollën e magjistraturës.
Nëse kjo konstatim pranohet, padi pretendon se akti i emërimit është i pavlefshëm që nga fillimi dhe nuk prodhon efekte juridike të vlefshme.
Pasojat e mundshme përfshijnë rishikimin e akteve penale dhe masave që janë bazuar mbi atë emërim, gjë që sipas padisë ka dëmtuar institucionet, autoritetet dhe individët e përfshirë.
Dokumenti i paraqitur pranë gjykatës liston gjithashtu faktin se propozimi për emërimin e z. Dado në 2008 erdhi nga Prokurorja e Përgjithshme Ina Rama, dhe më pas Presidenca e konfirmoi emërimin.
Përplasja mes palëve u shndërrua në episod të ndezur pas urdhër-arrestit që prokurori i SPAK urdhëroi për kryebashkiakun, një vendim i ekzekutuar në shkurt dhe që çoi në paraburgimin e Veliajt më 10 shkurt.
Në seancën e parë që do të zhvillohet, kërkesa padisë sfidon numrin dhe datën e dekretit të emërimit, për t’i hequr bazën ligjore veprimeve të mëvonshme.
Çështja ngre një pyetje themelore: a mundet organi që ushtron pushtet penal t’i ushtrojë kompetencat në mungesë të kriterit ligjor të paracaktuar?
Kërkesa i referohet ligjit nr. 8737/2001, duke argumentuar se emërimi u bë në shkelje të klauzolave të përgjithshme dhe të posaçme të ligjit për prokurorinë.
Si precedent krahasues, një rast i huaj u përdor si shembull ku një emërim i kundërshtuar çoi në rrëzimin e aktakuzës dhe më pas në largimin nga detyra i personit që kishte ushtruar funksionin pa autoritet ligjor.
Çështja nuk është thjesht individuale; ajo prek mënyrën se si lind dhe ushtrohet pushteti publik, dhe nëse kriteret zbatohen njësoj për çdo përfaqësues të shtetit.
Padia thekson se çdo akt i nxitur nga një subjekt i emëruar në kundërshtim me ligjin është i ekspozuar ndaj pavlefshmërisë, përfshirë akte që kanë prekur lirinë personale dhe administrimin publik, me pasoja të ndjeshme për Bashkinë e Tiranës.
Në përfundim, vendimi i gjykatës do të ketë ndikim të gjerë: ajo duhet të përcaktojë nëse normat ligjore për emërimet janë realisht zbatim i detyrueshëm, apo thjesht formalitete që mund të anashkalohen, me pasoja direkte për shtetin e së drejtës.