Çfarë ndryshoi bota 27 vjet më parë? Një betejë që tronditi Evropën

Pas dhjetra vitesh, pasojat njerëzore të konfliktit në Kosovë mbeten të mëdha: mijëra të vrarë, shumë të zhdukur dhe një numër i madh banorësh të detyruar të ikin.

Veprimet ushtarake nisën më 24 mars 1999 dhe vazhduan për 78 ditë, pas dështimit të përpjekjeve diplomatike për të arritur një armëpushim.

Kontaktet ndërkombëtare për të bindur udhëheqjen jugosllave për t’u tërhequr dështuan, duke lënë rrugë të hapur për ndërhyrje ushtarake.

Administrata amerikane paralajmëroi se do të kufizonte kapacitetet ushtarake të udhëheqësit serb nëse ai refuzonte të pranojë paqen.

Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Javier Solana, autorizoi më pas nisjen e sulmeve ajrore të koalicionit.

Ky operacion ishte i pari ku Aleanca mori masa ushtarake pa aprovimin e Këshillit të Sigurimit të Kombeve të Bashkuara.

Në angazhimin ushtarak morën pjesë rreth 1.000 avionë që vepruan nga bazat në Itali dhe Gjermani, si dhe aeroplanmbajtësja USS Theodore Roosevelt në Detin Adriatik.

Forcat e koalicionit kryen mbi 38.000 fluturime, prej të cilave 10.484 ishin misione sulmuese; nuk u regjistruan humbje të jetëve tek aleatët.

Goditjet shkaktuan dëme të rëndësishme ndaj kazermave dhe njësiteve ushtarake në Serbi, Mal të Zi dhe Kosovë, si dhe ndaj sistemeve të komandës, mbrojtjes ajrore dhe infrastrukturës së energjisë e komunikimit.

Në përfundim të operacionit, pala ndërkombëtare arriti kërkesat kryesore: tërheqjen e trupave serbe nga Kosova, krijimin e një trupe sigurie nën drejtimin e NATO-s dhe nisjen e rikthimit të banorëve.

Sulmet u ndërprenë menjëherë pas nënshkrimit të marrëveshjes së Kumanovës, e cila përcaktoi kushtet e tërheqjes dhe të stacionimit ndërkombëtar.

Sipas asaj marrëveshjeje, autoritetet jugosllave morën përsipër të largonin brenda 11 ditësh rreth 40.000 anëtarë të forcave të sigurisë nga Kosova.

Më 12 qershor 1999 nisi vendosja e misionit paqeruajtës KFOR, një prani ndërkombëtare e cila synonte të stabilizonte situatën dhe të mbështeste kthimin e civilëve.

Fillimisht KFOR përbëhej nga rreth 50.000 trupa; me kalimin e viteve numri u zvogëlua në 4.767, me kontribuues nga 33 vende të ndryshme.

Konflikti la pas rreth 13.000 të vrarë, mijëra të zhdukur – mbi 1.600 ende pa u gjetur – dhe qindra mijëra refugjatë, shumica e të cilëve më vonë u kthyen; shumë prona u shkatërruan ose dëmtuan rëndë.