Pse Vlorës i mungon një memorial për 81 jetë?

Ceremonia e ditës së sotme përdori stolat e pambushur për të treguar një boshllëk të pakthyeshëm: 81 njerëz nuk u kthyen më kurrë. Ajo skenë e thjeshtë pati forcën për të rikujtuar humbjen kolektive dhe për të trazuar ndërgjegjet.

Kjo pamje nuk duhet të mbetet thjesht episod i përvitshëm; Vlorës i duhet një memorial konkret — një shenjë publike që vë para qytetarëve emrat dhe fytyrat e atyre që mungojnë. Një pllakë ose statujë do të bëjë të pamundur harresën.

Unë e kam përjetuar ngjarjen nga afër. Atë ditë prisnim në radhë, familjarisht, për të hipur në një anije që do të na nxirrte drejt një shprese të re; por s'kishin vend për ne dhe ritmi i udhëtimit mori një tjetër kurs.

Humbja preku shtëpinë time: të afërmit ikën duke mbajtur në krah një foshnjë, ëndrra e një familjeje u thy. Dhimbja që solli kjo ndarje la boshllëk që nuk mbushet vetëm me fjalë.

Kthimi i trupave në atdhe solli një valë të re të dhimbjes dhe më pas nisi një rrugë e gjatë ligjore në gjykatat e Lecce dhe në Romë. Vite procesesh kërkuan sqarime për fajin, përgjegjësitë dhe dëmshpërblimet.

Ato dëmshpërblime, të menduara si arëmi për të mbushur boshllëkun, u kthyen në një tjetër përplasje: një avokate mori pjesë të parave që do t'i përkisnin disa familjeve, duke lënë plagën edhe më të hapur.

Edhe nëse e drejtë plotë nuk arrihet kurrë për gjithë familjet, kujtesa mund të jetë e mbrojtur. Ceremonitë duhet të përsëriten për të thënë çdo vit emrin e secilit të humbur, duke ndriçuar edhe historitë private pas numrave.

Pas çdo shifre kishte një njeri me vetëm një shpresë: një të ardhme më të mirë. Të mos harrosh do të thotë t'u japësh atyre dinjitetin dhe t'u mbash gjallë rrëfimet që përbëjnë kujtesën e një kombi.