E habitshme: çfarë zbuloi një shkrimtar në Toronto?

Një mbrëmje diskursi në Toronto shndërroi përvojat personale në një mjet rikrijimi të së kaluarës, duke ecur larg retorikës së zakonshme të aktivitetit kulturor. Për shumë pjesëmarrës, takimi shërbeu si hapësirë për të dëgjuar zëra që zgjohen vetëm kur rrëfehet.
Ngjarja pati vend në kuadër të edicionit të dytë të Albanian Book Festival, në Barrett Centre for Technology Innovation në Etobicoke; paneli përfshiu shkrimtarin Ardian Vehbiu dhe moderatoren Ajkuna Dakli.
Hapësira mblodhi lexues, autorë dhe botues, por edhe admirues të letërsisë shqipe; dialogu mori shpejt vëmendjen si një prej sesioneve më të frytshme të programit, me pyetje të gjalla dhe reagime personale.
Çështja qendrore që u trajtua ishte zgjedhja e letërsisë autobiografike dhe memuaristikës si formate në rritje, dhe çfarë nënkupton të rrëfesh kur kujtesa dhe dokumenti përplasen. U diskutua edhe arsyeja pse lexuesit tërhiqen nga rrëfimet personale.
Diskutimi ndërlidhi përdorimin e fjalës për të shprehur vetveten me traditat gojore: si këngët popullore dhe tregimet e përcjella brez pas brezi ruajnë elementë që më vonë shfaqen në letërsi. U përmend mënyra si kujtime të përbashkëta formësojnë identitetin kulturor.
Me kalimin e kohës biseda u zhvendos drejt tensionit midis mënyrave të tregimit dhe kërkesës për të vërtetë: kur rrëfimi bëhet interpretim, çfarë mbetet si fakt? Pjesëmarrësit debatuan mbi kufijtë mes përjetimit subjektiv dhe dokumentimit objektiv.
Ardian Vehbiu e theksoi sesa i lidhur është tregimi me nevojat njerëzore: ai e përshkroi atë si një sintezë ndërmjet kujtesës dhe fantazisë, një mekanizëm që strukturon përvojën individuale. Përfundimi i së mbrëmjes la një ndjesi se rrëfimi vazhdon të jetë një nevojë themelore dhe një mjet për të ndërtuar kuptime.