Çfarë fshihet pas 2.2 miliardë eurove të koncesioneve?

Rreziku i përqendrimit të pasurisë publike po shfaqet si një kërcënim i drejtpërdrejtë për konkurrencën dhe për bizneset e vogla, duke minuar mundësitë për pjesëmarrje të barabartë në tendera dhe projekte publike.

Sot në vend janë tenderuar rreth 2.2 miliardë euro në koncesione; rreth 1 miliard euro prej tyre ndodhen nën hetim zyrtar për dyshime korrupsioni, një shifër që ngre pyetje mbi proceset dhe kontrollin e kontratave.

Shumë prej projekteve u kaluan përmes dispozitave speciale në Parlament, duke hequr dorë nga procedurat normale të konkurrencës që do të garantonin transparencë dhe verifikim të ofertuesve.

Praktikat aktuale të prokurimit tregojnë shifra shqetësuese: një në dy tendera jepen pa garë, dhe kur zhvillohet konkurimi, 60% e fondeve përqendrohen te vetëm 20 kompani, çka ngushton tregun dhe rrit rrezikun e abuzimit.

Kjo situatë pasqyron një ekonomi që operon përmes përqendrimit të vendimeve dhe përfitimeve, jo përmes tregut të lirë dhe meritokracisë, dhe krijon barriera për investitorët e rinj dhe sipërmarrjet lokale.

Në raport me rajonin, disa vende arrijnë nivele shumë më të larta konkurruese; për shembull, Serbia raporton rreth 97% të tenderave të zhvilluar me garë, ndërsa ne mbetemi larg këtij pragut, çka tregon nevojën për përmirësim të menjëhershëm të standardeve.

Përballja me këtë realitet nuk zëvendësohet nga fjalët publike apo konferencat; kërkohet vullnet politik i fortë dhe hapa konkretë për të hapur ekonominë, rivlerësuar procedurat dhe rikthyer konkurrencën reale në praktikë.

Nevojitet një strategji gjithëpërfshirëse për reformimin e koncesioneve, PPP-ve dhe prokurimeve publike, duke rishikuar raste të tilla si AKSHI, inceneratorët, portet, aeroportet, sektorin e energjisë dhe industrinë, pas një modeli të mbyllur që ka dominuar për 12 vite.

E ardhmja ekonomike kërkon një frymë të re ku meritokracia dhe performanca të jenë faktorët përcaktues, dhe ku vendimet për shpërndarjen e parave publike përmbyllen me transparencë dhe llogaridhënie, jo me lidhje politike.