Çfarë fsheh koleksioni që po sjell fotografin e New Yorkut në Shkodër?

Për të shënuar dhjetëvjetorin, muzeu do të inaugurojë një ekspozitë me vepra origjinale të fotografit shqiptaro-amerikan Gjon Mili, duke sjellë koleksionin e tij nga New York për herë të parë në Shkodër.

Ky hap vjen pas sukseseve që i dhanë muzeut vlerësim ndërkombëtar: përzgjedhje në listën e ngushtë për çmimin evropian më 2017 dhe regjistrimi i arkivit, në 2025, në Regjistrin Ndërkombëtar “Memory of the World” të UNESCO-s.

Gjatë dhjetë viteve arkiva u rrit ndjeshëm: nga rreth 493.823 negativë që shënoheshin në fillim, sot numëron afërisht 542.823 imazhe; po ashtu, rreth 80 për qind të materialit janë përfshirë në procese konservimi.

Përtej konservimit, muzeu ka krijuar një program të gjallë publik: rreth 40 ekspozita, mbi 60 takime dhe konferenca, ture, dhe afërsisht 200 punëtori dhe masterklasa arsimore që afruan botën e fotografisë te një audiencë e gjerë, të cilat krijuan dialog me komunitetin dhe inkurajuan pjesëmarrje aktive.

Hapja e institucionit ndodhi në Ditën e Europës dhe përputhej me datëlindjen e Gegë Marubit; kjo rastësi lidhi fillimin e muzeut me trashëgiminë që ai shpëtoi dhe organizoi për brezat e ardhshëm.

Qasja e muzeut e ka ndryshuar fokusin: arkivi nuk trajtohet vetëm si depo, por si një burim për interpretim bashkëkohor ku imazhet shërbejnë si dëshmi, argumente vizuale dhe nxitje për diskutim shoqëror.

Punët me dokumentimin, restaurimin dhe katalogimin e materialit kanë shkuar paralel me aktivitetet për publikun; ky investim teknik siguron që fotografitë të jenë të aksesueshme dhe të qëndrueshme për studiues dhe shikues, dhe për përdorim akademik.

Dhjetë vjet më vonë, institucioni mbetet një vend i gjallë kujtese dhe reflektimi, i lidhur me kohën tonë dhe i përgatitur për t’u konsultuar nga brezat që do të prekin dhe shfletojnë këto imazhe.